Los, aan elkaar of met een streepje?

Los, aan elkaar of met een streepje? Artikel
0

Is het ten slotte of tenslotte? De regels vind je hier.

Mensen maken vaak fouten door het feit dat ze niet weten of ze een woord al dan niet aan elkaar moeten schrijven. De basisregel is: “samenstellingen van twee of meer zelfstandige naamwoorden schrijven we altijd aan elkaar”. Maar er zijn altijd wel een aantal uitzonderingen. Er zijn nochtans verschillende middelen om te onthouden of woorden al dan niet aan elkaar worden geschreven. We zetten de regels eventjes op een rijtje.

Waar ligt de klemtoon?

Ligt de klemtoon op één woord van de woordgroep? Dan mag je er zeker van zijn dat het woord aan elkaar geschreven wordt. Hoor je dat niet dan is er sprake van een samenstelling. Luister bijvoorbeeld naar het verschil tussen “openbaar vervoer” en “wegvervoer”. Het eerste is een woordgroep terwijl het tweede een samenstelling is.

Samenstellingen met logica

  • Samenstellingen die veel voorkomen worden meestal aan elkaar geschreven.
    Bv.: rodekool, vioolspelen. Maar let op: groene kool en djembé spelen.
  • Soms heeft een deel van de woordgroep geen duidelijke betekenis in de zin of als samenstelling. Deze woorden schrijf je aan elkaar.
    Bv.: ademhalen
  • Sommige woordgroepen bestaan uit verschillende delen.
    Bijvoorbeeld, je hebt een woordgroep bestaande uit drie verschillende delen. Het eerste deel hoort wel bij het tweede, maar niet bij het derde? Dan schrijf je de woorden aan elkaar. Hoe lang deze samenstellingen ook kunnen zijn.
    Bv.: langeafstandloper, exportsubsidiëringsaanvraag, participatiemaatschapij, ...

Voorzetsel en werkwoorden

  • Een samengesteld werkwoord dat je aaneenschrijft? Dan schrijf je de vervoegingen ook aan elkaar, tenzij de volgorde omgedraaid is (inversie), of wanneer er een ander woord tussen staat.
    Bv.: ik ben doorgelopen – dat ik door ben gelopen
  • Een voorzetsel kan een samenstelling vormen met woorden als daar, er, waar en hier. Deze woorden worden ook aan elkaar geschreven.
    Bv.: eronderdoor, waarbovenop
  • Sommige voorzetsels lijken bij elkaar te horen, maar niets is minder waar. Ze worden aan elkaar geschreven, behalve wanneer ze bij een zelfstandig naamwoord horen. Dan schrijf je ze los.
    Bv.: Hij zit voorin – Hij zit voor in de auto.

Een streepje om verwarring te voorkomen

  • Bij botsende klinkers wordt er een koppelteken geplaatst tussen de klinkers.
    Bv.: mede-inzittende; auto-ongeluk
  • Woorden op – ing die van meerdere woorden afgeleid zijn, worden aaneengeschreven.
    Bv.: in werking treden – inwerkingtreding
  • Wanneer een samenstelling moeilijk te lezen is, dan mag er altijd duidelijkheid geschept worden door middel van een koppelteken.
    Bv.: milieueffecten leest minder gemakkelijk dan milieu-effecten.

Mixwoorden

  • Bij Engels/Nederlandse mixwoorden geldt de regel dat, wanneer het accent op de eerste lettergreep ligt, er één woord van wordt gemaakt.
    Bv.: deadline, touroperator, sciencefiction, fulltime, parttime
  • Ook naar samenstellingen met meer dan twee delen moet je luisteren. Als er één accent is, schrijven we ze in één woord.
    Bv.: coldturkeymethode, fourwheeldrive, intensivecareafdeling, accountmanager

Getallen

  • De regels voor het schrijven van getallen zijn behoorlijk eenduidig. Getallen tot duizend worden aaneengeschreven. Na duizend volgt een spatie, getallen van meer dan duizend worden los geschreven.
    Bv.: Achtendertig; tweehonderdduizend; tweeduizend twee; drie miljoen
  • Let wel, de teller en de noemer van een breuk worden los geschreven, behalve als ze deel uitmaken van een meerledige samenstelling.
    Bv. Een derde van de bevolking; een zesde van deze taart; een tweederdemeerderheid

OVER DE AUTEUR

ElaN Languages

ElaN Languages

ElaN Languages is uw expert in gespecialiseerd vertaalwerk en bedrijfsgerichte taaltrainingen.

Jouw comment

Log in om een comment toe te voegen

E-mailadres niet geverifieerd

Nog geen lid? Maak jouw profiel aan.

Recente comments